E-ticaret = Etkin kontrol

E-ticaret yönetiminin en belirgin unsurlarından biri de etkin kontroldür. E-ticareti, iskeletini sayısal (dijital) kontrol sisteminin oluşturduğu ve bu sistemin etrafını üretim ve tedarik zinciri yönetimi ile müşteri ilişkileri yönetiminin kapladığı anatomik bir yapı olarak düşünebiliriz. Kontrol, herhangi bir firmanın en çok önem verdiği, kırılmasına tahammül edemeyeceği bir konudur. Bu noktadan baktığımızda ticari faaliyetler için varolan en etkin kontrol sisteminin e-ticaret uygulamalarında olduğunu söyleyebiliriz.

Bir firma, üretimden satış sonrasına kadar her gelişmeyi takip etmek, ölçmek ve buna göre önlemler almak ister. Bu, hem firma içine yönelik, (iç verimlilik, üretim kalitesi, istihdam verimliliği, stok kontrolü vs. gibi) hem de firma dışına yönelik (rekabet, müşteri memnuniyeti ve beklentileri, finans kaynakları, tedarikçi firmalar, pazarlama ve satış verimliliği vs.) etkin bir kontrol sistemi ağına gereksinim hissettirir. Geleneksel iş yönetimi anlayışlarıyla kıyaslandığında e-ticaretin getirdiği bu kontrol yapısının etkinliği daha net ortaya çıkmaktadır.

Ancak burada söz konusu olan kontrol, firma içi ve dışı hareketleri sabit veriler, değişmeyen standart değerler ya da ölçülerle belirleyen bir sistem değildir. Üretim ve tedarik niceliği ve niteliğini, finansal akışı, müşteri tercihlerini ve pazar dinamiklerini piyasa durumlarına göre esnek olarak ölçebilen aktif bir kontrol sistemidir. E-ticaret dinamik bir yapıdır ve elbette ki bu yapının işlerliği sabit ölçüm verileri ve takip yöntemleriyle değil, yenilenen ve gerek piyasadan gerekse firma içinden gelen verilerle güncellenen bir kontrol sistemiyle ölçülebilir. Bir önceki konumuz olan esnek otomasyonun ve onun getirdiği bilginin aktif kullanımı ve bu sayede kurulan etkin bir kontrol ağının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha görebiliriz bu noktada.

Bilindiği gibi KOBİ’ler, konumları gereği büyük firmalara oranla daha dinamik olan, müşteri talep ve beklentilerini daha çabuk görüp, yapısını buna göre uyumlaştırabilen esnek yapılı organizasyonlardır. Bu durum bile, e-ticaret ile KOBİ’lerin doğalarındaki benzerliği ortaya koyuyor. Rekabetin acımasızlaştığı, durmaksızın verimlilik yollarının arandığı ve bu işlerliği daha net verilerle kontrol edebilme ihtiyacının olduğu bir ekonomide e-ticaretin KOBİ’ler için önemi daha da belirginleşiyor.

Etkin üretim ve tedarik yönetimi:

Büyük firmalar üretim için gerekli olan hammaddelerin temininde büyük avantajlara sahiptir. Bu firmaların geniş satın alma birimleriyle yüksek hacimli girdi temin edebilmesi bu girdilerin birim maliyetlerini büyük oranda düşürmektedir. Herhangi bir KOBİ’nin sınırlı kapasitesi nedeniyle bu girdi maliyetleri avantajlarını elde edebilmesi mümkün değildir. O takdirde, bu KOBİ’nin büyük firmalarla aynı pazarda rekabete girebilmesinin tek yolu vardır: E-ticaret sayesinde hem etkin bir stok kontrolü hem de uygun tedarikçileri bulup daha düşük maliyetlerde girdi temini yolu.

Ayrıca, e-ticaret bu sistemi çok daha az bir personelle yapabilmenin avantajını sunar. Büyük firmalar satın alma birimlerinde yüzlerce personel çalıştırma zorunluluğu taşırken, küçük bir firma e-ticaret yazılımları sayesinde birkaç personelle hem stok düzeylerini ayarlayabilmekte, hem de uygun maliyette tedarikçi ya da girdi bulabilmek için aracıları devreye sokma zorunda kalmamaktadır. Bu sayede küçük firmaların büyük firmalara oranla bir avantajı ortaya çıkmaktadır: İşgücü tasarrufu.

Bilgisayar aracılığıyla depo ve mağaza verilerini takip edebilmek, siparişleri bilgi işlem tabanına süratle kaydedip bunu üretim hattına biran önce iletmek, ürünlerin satış eğilimini kontrol edip tüm bunları firma içi birimlere, bayilere, şubelere bildirmek çok daha düşük bir maliyetle ve çok daha çabuk sağlanabilmektedir. Tüm bu işler için e-ticaret yazılımlarının sağladığı otomatik veri iletimi sayesinde hem personel hem de zaman tasarrufu en üst düzeye çıkmaktadır. Dahası, insan hatası olarak çıkan yanlış veriler, kontrol hataları, hassas işlem yapabilen e-ticaret teknolojisiyle ortadan kalkmaktadır.

Kısaca, iki ana başlıkta özetleyebileceğimiz üretim ve tedarikte e-ticaret avantajları olarak şunları gösterebiliriz:

• Etkileşimli tedarik zinciri yönetimi: Firmalar arası ürün tedarikinin nasıl, ne miktarda ve hangi tarihlerde akışının sağlanacağına yönelik, firmaların Internet ortamında kararlaştırdığı ve sağlanan karşılıklı etkileşim ile ulaşılan zaman ve işgücü tasarrufu.
• Etkin stok yönetimi: Ürün çeşitlerinin stok durumu ve hangi ürün için ne kadar süre stoklama yapılacağının bilgisayarla kontrolü.
• Etkin pazarlama ve satış yönetimi: Bir firmanın tedarik sürecini Internet ortamına taşıyıp sağladığı verimlilik yanında, pazarlama ve satış süreçlerini Internete taşıdığı oranda yüksek tasarruf ve rekabet gücü elde edebileceği ortadadır. Bu sayede uzak pazarlara ürün ve markasını ulaştırabilmekte, marka bilinirliliğini yaygınlaştırabilmektedir. E-ticaret sayesinde sadece büyük firmaların ulaştığı bir avantaj olan dünya pazarlarına çıkabilme kapasitesi küçük firmaların da elde edebileceği bir avantaja dönüşmektedir. Bunun yanında şu avantajları da içermektedir:
  • Etkin ve hızlı müşteri talepleri yönetimi: Bu sayede müşterilerin hangi ürün ya da hizmete eğilimi olduğu, müşteri beklentileri ve istekleri doğrultusunda pazarlama ve satış planlaması yapılması sağlanmaktadır.
  • Birebir pazarlama: İnternet ortamı doğrudan müşteriye ulaşma ve bağlantı kurabilme olanağı sağlamaktadır. Firmanın anket ve kamuoyu araştırmalarını internet yoluyla daha geniş kitlelere ulaştırabilmesi ve müşteri nabzını daha yakından kontrol edebilmesi.
  • Alışveriş sırasında devreye giren bankacılık ve sigortacılık işlemlerinde hızlılık ve bu şekilde sağlanan zaman tasarrufu.
  • Elektronik ödeme olanakları: Herhangi bir aracı kurum olmadan firmadan firmaya ya da müşteriden firmaya internet ortamından ödeme kolaylığı ve bu şekilde sağlanan tasarruf.

Bu şekilde sağlanan verimlilik ve tasarrufun, firmanın iç ve dış piyasalarda rekabet edebilmesi hatta firmanın kurumsal varlığının devam edip geleceğe taşınması için şart olduğu bir gerçektir. Ayrıca, etkin bir e-ticaret altyapısı hazırlamak için uzman bilişim firmalarından sağlanacak yazılım, tasarım, barındırma gibi desteklere ödenecek yüksek yatırımların çok yüksek oranda kar olarak firmaya döneceği bir gerçektir. Buna rağmen verimlilik ve tasarruf için teknolojik olanaklara yatırım yapmayıp, geleneksel verimlilik arttırıcı yöntemlerin tercih edilmesi istenen karları getirmeyecek hatta bu yöntemler için üstlenilen maliyetleri bile karşılamama riski ortaya çıkacaktır.